Logo Icon

Radio i Televizija Nikšić

image

KASTEL: BITI PJESNIK MEDITERANA ZNAČI NADŽIVJETI PROLAZNOST

21.11.2019
image

Nakon Opatije i Zagreba, premijerno u Crnoj Gori, u organizaciji Naredne biblioteke „Njegoš“, u okviru programa Nikšićka kulturna scena, predstavljena zbirka pjesama „Testament u školjkama“ Borisa Jovanovića Kastela.

Zbirka pjesama „Testament u školjkama“, izdanje  Shura publikacije – Opatija, kuće specijalizovane za objavljivanje djela etabliranih autora iz Evrope, dio je bogatog Jovanovićevog opusa koji obuhvata 17 zbirka poezije i četiri knjige eseja. Kritika ovog mediteranskog Poete laureatusa, čija poezija ne pripada kanonima i pomodnim sferama, smatra najznačajnijim crnogorskim pjesnikom mediteranske orijentacije.

 Prof. dr Vesna Vukićević-Janković, predstavljajući knjigu i uopšte Kastelovo stvaralaštvo istakla je da je veliki broj kritičkih prikaza, eseja i stihova napisano u njegovu čast.

 „Jovanović samim naslovima privlači pažnju – „Čekaju nas brodovi“, „Pozivno pismo suncu“, „More u naručju“, „Beskopnik“, „Ručak na hridini“, „Testament u školjkama“. Značajno je istaći da je u istorijskom, geografskom, civilizacijskom, duhovnom i poetskom smislu Mediteran – Kastelov svetionik. O autoru koji opjevava more i Mediteran postoji sijaset esejističkih  prikaza, ali i kritičkih, sa elementima studijske proze, i vjerujem da će ovaj autor, nakon brojnih zbirki, zaslužiti i opsežnu studiju“, naglasila je Vukićević-Janković.

 Trideset godina Kastel je opsjednut Sredozemnim morem i Jadranom, a zbirka „Testament u školjkama“ je samo kamičak  u tom beskrajnom, bezvremenom i ponornom mozaiku. U svojim pjesmama Kastel raspravlja o čovjeku, prošlosti, sadašnjosti, istoriji, mitovima i drugim temama.

 „Pol Valeri je rekao: „Požurimo u talase, živimo iznova“ -  na tom fonu ja sam se posvetio Mediteranu i osjetio  da je on moj identitet, moje sopstvo.  U ranijim zbirkama, od  90-ih  do 2005. godine, više sam ronio poetski, lirski, stilski u vizuelnom ambijentu juga. Kasnije sam lirski rekonstruisao crnogorsku, odnosno mediteransku istoriju -  spojio univerzalno i lokalno,  u poetski okean ulio istom mjerom i intenzitetom dionizijsku raskoš Mediterana i njegovu  apolonsku čistoću. Iz poetskog okeana izlio bih: more intimizma, more univerzalnog, more beskraja, more identiteta i karnevalsko more.

Meni je  najdraže karnevalsko, jer je najdublje i najljepše, iz razloga što je Mediteran , u poeziji,  šuma lunarnih obrazina, iza kojih se odvijaju viteški plesovi sa sirenama naših nada, slutnji i  iluzija, ali i  plesovi sa vragovima našeg besmisla i prolaznosti. Ukratko u starijim knjigama više sam navigario Mediteranom o njegovoj veličini i povijesti, a u novim, od 2005. do danas, više krstarim Mediteranom, koji se odnosi na moje sopstvo, beskonačnost i slobodu. To su ključne razlike između Mediterana – vizuelnog identiteta i ovog Mediterana sopstva, slobode, odnosno beskonačnosti. Ta dva mediterana se lijepo slažu, sintetišu i prijatno u toj simbiozi žive. Meni je u zbirci „Testament u školjkama“  puno imanentniji Mediteran sudbine i slobode“, istakao je autor.

 Vesna Vukićević-Janković sa pjesnikom razgovarala je i o njegovim „unutrašnjim i ,,dubokim" vibracijama - kojima spaja obale, kulture i države i koja prenosi iskonski značaj Sredozemlja, kao i o drugovanju sa hrvatskim pjesnikom Predragom Matvejevićem.

 Poezija Borisa Jovanovića Kastela prevođena je na italijanski, engleski, poljski, češki, mađarski, albanski i slovenački jezik. Zastupljen je u antologijima crnogorske, exYU, slovenske i evropske poezije.

  Moderator, Mihailo Perošević, čitao je fragmente iz zbirke „Testament u školjkama“ čiju promociju je organozovala JU Narodna biblioteka „Njegoš“.

 

 

Jovan Džodžo