Logo Icon

Radio i Televizija Nikšić

image

PREDSTAVLJENA KNJIGA “CRVENA IDEJA CRNE GORE”

16.03.2021
image

U organizaciji Matice crnogorske i Nikšićkog pozorišta promovisana knjiga “Crvena ideja Crne Gora” istoričara Adnana Prekića.

U fokusu istoriografskog, politikološkog i sociološkog dijela „Crvena ideja Crne Gore“ su ideologija i ideje socijalističke vlasti u prvoj deceniji (1945-1955) nakon drugog svjetskog rata. Adnan Prekić, u doktorskom radu, ukazuje na fenomen političke crvene ideje i njene ciljeve: socijalizam, revoluciju i narodnooslobodilačku borbu, bratstvo i jedinstvo, rad i nove društvene snage, koje su patrijarhalno, zaostalo društvo transformisali iz korijena i formirali novu svijest i „novog čovjeka“. Riječ je o ideologiji koja je crnogorsko društvo oblikovala kao građansko.

„Ova knjiga je jedan novi način promišljanju o našoj bliskoj istoriji na inovativan način. Prekić ukazuje na ciljeve komunističke vlasti koja je svojom uobličenom ideologijom i idejama nastojala da crnogorsko društvo promijeni i kanališe u tri pravca: modernizaciju, ravnopravnost i socijalnu pravdu. Taj isključivi sistem ideje je uzdigao na novi uvjerenja ili čak, kako Prekić zaključuje, političke religije“, kazao je istoričar dr Dragutin Papović.

U prvoj poslijeratnoj deceniji gradi se nova politička religija, koju tadašnja većinska Crna Gora, prepoznaje kao pravedniju, sistem socijalne pravde. Autor pojašnjava osnove na kojima je izgrađen taj novi svijet uvjerenja i vjerovanja. A upravo detektovanje ljudskih misli i osjećanja je najteži zadatak za istoričare istraživače, smatra istoričar Živko Andrijašević, Prekićev mentor tokom izrade doktorske disertacije „Političke ideje i ideologije u Crnoj Gori 1945-1955“, na osnovu koje je i nastalo ovo izdanje.

„Naša istorija, sa jedne strane velikim dijelom je istorija diskontinuiteta, a sa druge, napora čitavih generacija da ponovo uspostave prekinuti kontinuitet.Ovo je u istoriografiji potpuno nova tema. Prekić je prvo u obimnom poglavlju, obradio Crnu Goru od 1900. do 1955, potom pokazao kojim je Komunistička partija institucijama i instrumentima stvarala novu svijest. Ova knjiga objašnjava kako je trijumf jedne ideje u Crnoj Gori bio moguć. Takođe, ova knjiga donosi istraživačku i metodološku novost u crnogorskoj istoriografiji pred kojom je dosta posla da objasni mnoge događaje i opredjeljenja u XX vijeku, koja su u ključnim momentima mijenjala ili preusmjeravala putanju Crne Gore, kazao je uz ostalo dr Živko Andrijašević.

Naziv knjige „Crvena ideja Crne Gore“ je autorova imaginacija, pokušaj da se simbolički odredi prema jednoj ideologiji. Kako Prekić navodi, u proceu antropološke revolucije (1945-1955), stvoren je socijalistički čovjek, oblikovan vrijednostima crvene Crne Gore. To je vrijeme u kojem Crna Gora doživljava zvjezdane trenutke, jer su se za kratko vrijeme desile krupne promjene.

„Suština ove knjige je da pokažemo vrijednosni sistem crvene ideje koje, kroz: ideal socijalizma, ideal rada, ideal revolucije i NOB-a, ideal novih društvenih snaga, žena i mladih i ideal bratstva i jedinstva. U drugom dijelu istraživanja pokušao sam da definišem kako vladajući komunistički sistem kroz svoje organe, masovne organizacije, obrazovanje, kulturu, istoriografiju, slikarstvo, književnost, film i sport afirmiše te ideje i pokušava da napravi sakralnu religiju.

Analizirajući socijalističku ideologiju jasno prepoznajete moderne, savremene evropske ideje, ne samo našeg društva, već i cijele Evrope i razvijenog svijeta. Najveći doprinos Crvene ideje je emancipacija Crne Gore, a to je što je ona postala jedna vrsta putokaza za sve procese koji se dešavaju u Crnoj Gori u XX i XXI vijeku, kazao je autor izdanja prof. Adnan Prekić.

Prekić, osim što definiše ulogu pojedinca u socijalističkom društvu, opširno se bavi i naprednim idejama – razvojem i unapređenjem obrazovanja, patriotizma, ljubavi prema domovini, borbom za jednakost polova i druge univerzalne vrijednosti.

„Autor na inovativan način koristi pojam – metodu sakralizacije te crvene ideje koja se nije mogla preispitivati i kritikovati. Negdje kod savremenih francuskih teoretičara i politikologa nailazili smo na novija tumačenja pojmova, po kojima država koja predstavlja vlast, ne može se temeljiti na božanskom pravu nego na društvenom ugovoru koji sigurno nadilazi sve religijske i bilo kakve druge partikularne interese. I negdje nakon francuske buržoaske revoluciji dolazi ne samo do razdvajanja države i crkve, nego se i država oslobađa od uticaja crkve, što znači da počinje pravi proces sekularizacije. U savremenom zapadnom svijetu smatra se da je sintagma sekularna država zapravo filološki pleonazam, jer implicitno podrazumijeva sekularna ili uopšte nije država, razmišljanja su inspirisana Prekićevim djelom, moderatorke prof. dr Jasmine Nikčević, predsjednice Matice crnogorske – Ogranka Nikšić.

Knjiga „Crvena ideja Crne Gore“, izdanje Matice crnogorske, ima poglavlja: Crna Gora 1900-1955, Mehanizmi indoktrinacije, Političke ideje crvene Crne Gore i Novi čovjek crvene Crne Gore.

Predstavljanje knjige „Crvena ideja Crne Gore“Adnana Prekića organizovali su Matica crnogorska i Nikšićko pozorište.

 

Jovan Džodžo